Spot Kredi mi Rotatif Kredi mi?
İşletmeler kısa vadeli nakit ihtiyacını karşılamak için sıkça spot kredi ile rotatif kredi arasında seçim yapar. İki ürün de işletme sermayesini destekler; ancak faiz yapısı, kullanım biçimi ve bütçe üzerindeki etkisi farklıdır.
Kısa cevap: Tutarı ve vadesi baştan belli olan tek seferlik bir ihtiyaç için spot kredi daha öngörülebilir bir yapı sunar. Nakit ihtiyacı dönem içinde artıp azalacaksa rotatif kredi daha fazla hareket alanı sağlayabilir. Doğru seçim yalnızca faiz oranına değil, parayı ne kadar süre kullanacağınıza da bağlıdır.
Spot kredi nedir?
Spot kredide banka ile işletme; kredi tutarını, vadeyi ve faiz oranını kullanım anında belirler. Faiz oranı çoğunlukla vade boyunca sabit kalır. İşletme böylece geri ödeme tutarını baştan daha net görür.
Bankalar spot krediyi genellikle kısa vadeli ve tek seferlik ihtiyaçlar için sunar. Toplu mal alımı, vergi ödemesi veya tarihi belli bir tedarikçi ödemesi buna örnek olabilir. Para vade sonuna kadar işletmede kalacaksa sabit yapı bütçe planını kolaylaştırır. Ancak işletme paranın bir kısmını erken boşa çıkarırsa kullanılmayan bölüm için de faiz maliyeti taşımaya devam edebilir. Erken kapama koşulları bankaya ve sözleşmeye göre değişir.
Rotatif kredi nedir?
Rotatif kredi, bankanın tanımladığı limit içinde tekrar tekrar kullanım ve geri ödeme imkânı verir. İşletme yalnızca ihtiyaç duyduğu tutarı çeker, nakit girişi oluştuğunda bakiyeyi azaltır ve limit uygunsa yeniden kullanım yapabilir.
Banka faizi kullanılan bakiye ve kullanım günü üzerinden hesaplar. Buna karşılık faiz oranı sabit kalmak zorunda değildir; banka piyasa koşullarına ve sözleşmeye göre oranı değiştirebilir. Bu özellik rotatif krediyi esnek, fakat maliyet tahmini açısından daha değişken hâle getirir.
Spot kredi ile rotatif kredi arasındaki temel farklar
| Kriter | Spot kredi | Rotatif kredi |
|---|---|---|
| Kullanım biçimi | Genellikle tek seferde kullandırılır. | Limit içinde kullanım ve geri ödeme yapılabilir. |
| Faiz yapısı | Çoğunlukla vade boyunca sabittir. | Oran dönem içinde değişebilir. |
| Faiz matrahı | Kredi tutarı ve vade esas alınır. | Kullanılan bakiye ve gün sayısı esas alınır. |
| Nakit akışına uyum | Tutarı ve tarihi belli ihtiyaçlara uygundur. | Dalgalı nakit ihtiyacına daha kolay uyum sağlar. |
| Bütçe öngörüsü | Daha yüksektir. | Faiz değişikliği nedeniyle daha sınırlı olabilir. |
Hangi durumda spot kredi daha mantıklı olabilir?
- İhtiyaç duyulan tutar baştan netse,
- Paranın kullanılacağı süre belliyse,
- Vade sonunda güçlü bir nakit girişi bekleniyorsa,
- İşletme sabit faizle maliyetini önceden görmek istiyorsa spot kredi değerlendirilebilir.
Örneğin işletme 90 gün sonra tahsil edeceği bir satış için bugün toplu ürün alacaksa spot kredi, tarihleri birbirine bağlayan daha sade bir plan sunabilir.
Hangi durumda rotatif kredi daha mantıklı olabilir?
- Nakit açığı ay içinde sık sık değişiyorsa,
- Tahsilatlar geldikçe kredi bakiyesi azaltılabiliyorsa,
- Stok ve alacak döngüsü düzenli hareket yaratıyorsa,
- İşletme aynı limitten birden fazla kez yararlanmak istiyorsa rotatif kredi değerlendirilebilir.
Rotatif kredinin asıl avantajı, işletmenin boşta kalan paraya faiz ödemek yerine bakiyeyi nakit akışına göre yönetebilmesidir. Fakat bu avantaj disiplin ister. İşletme limiti sürekli dolu tutarsa ürün esnekliğini kaybeder ve değişken faiz riskini daha fazla hisseder.
Toplam maliyet nasıl karşılaştırılır?
Yalnızca yıllık faiz oranına bakmak sağlıklı bir karşılaştırma vermez. Her iki teklif için de aynı tutarı ve aynı kullanım süresini esas alın. Ardından faiz, tahsis veya limit komisyonu, vergiler ve sözleşmede yer alan diğer masrafları birlikte değerlendirin.
Basit yaklaşım şu formülü kullanır:
Faiz = Kullanılan anapara × yıllık faiz oranı × gün sayısı ÷ gün esası
Banka sözleşmesinde 360 veya 365 günlük hesap esası yer alabilir. Rotatif kredide bakiye değiştikçe her dönem için ayrı hesap yapmak gerekir.
Örneğin işletme 600 bin TL’nin tamamını 90 gün boyunca kullanacaksa spot kredinin sabit oranı planlamayı kolaylaştırabilir. İşletme ilk ay 600 bin TL kullanıp sonraki aylarda bakiyeyi 350 bin TL ve 100 bin TL’ye düşürecekse rotatif kredi, daha yüksek bir nominal orana rağmen daha düşük faiz tutarı oluşturabilir. Komisyonlar, vergiler ve oran değişiklikleri nihai sonucu değiştireceği için banka teklifini gerçek nakit akışıyla birlikte hesaplamak gerekir.
Karar vermeden önce şu 5 soruyu sorun
- Kredi tutarının tamamına ilk günden itibaren ihtiyaç var mı?
- Tahsilatlar hangi tarihlerde hesaba girecek?
- Kredi bakiyesi vade içinde gerçekten azalacak mı?
- Faiz oranındaki olası artış bütçeyi zorlar mı?
- Erken kapama, limit tahsis, komisyon ve vergi koşulları neler?
Pratik bir yorumla, önce üç aylık nakit akışı tablosunu çıkarmak ve sonra kredi oranlarını karşılaştırmak daha sağlıklı sonuç verir. Küçük bir faiz farkı, kullanılmayan paraya aylarca faiz ödemekten veya değişken oranı hesaba katmamaktan daha az önemli kalabilir.
Sonuç: Spot kredi mi, rotatif kredi mi?
Tek seferlik, tutarı ve vadesi belli bir finansman ihtiyacı için spot kredi öne çıkar. Günlük nakit dengesi değişen ve borç bakiyesini tahsilatlarla azaltabilen işletmeler için rotatif kredi daha işlevsel olabilir. En uygun seçenek, işletmenin nakit akışıyla uyum sağlayan ve toplam maliyeti açık biçimde gösteren seçenektir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Faiz oranları, masraflar ve sözleşme koşulları bankaya ve işletmeye göre değişebilir. Karar vermeden önce güncel teklifleri ve sözleşme hükümlerini karşılaştırın.
